Sanmam Ne Demek?
Bir şey hakkında kesin bir fikriniz olmadığında, ama yine de bir tahminde bulunmanız gerektiğinde, aklınıza gelen ilk kelime “sanmak” olur. Mesela biri size “Yarın yağmur yağar mı?” diye sorduğunda, çoğu kişi rahatça “Sanmam” der. Ama, aslında ne demek bu? “Sanmam” dediğimizde gerçekten neyi ifade ediyoruz? Bu kelime, bazen belirsiz bir durumu basitçe geçiştirme biçimimizken, bazen de derin bir belirsizlik ve güven arayışının bir yansıması olabilir. Öyle ya da böyle, bu kelimeyi hepimiz sıkça kullanıyoruz. Ama onun altındaki anlamları çoğu zaman fark etmiyoruz.
Sanmam Ne Demek? Kelimenin Kökenine Yolculuk
Kelime dağarcığımız, çoğu zaman günlük hayatın hızlı temposunda kaybolur. Bir kelimenin anlamını derinlemesine düşünmeden önce kullanmak, aslında bize de bazı duygusal faydalar sağlar. “Sanmam” kelimesi de bu tür kelimelerden biri. Duygusal anlamda, birine “Sanmam” dediğimizde aslında oldukça güvenli bir alan yaratıyoruz. Düşünsenize, bir konuda tam olarak emin olmadığınızda, ancak yine de bir şey söylemek zorunda olduğunuzda, “Sanmam” demek, hem kendinizi bir anlamda temize çıkarma, hem de karşıdaki kişiye bir belirsizlik sınırı koyma biçimi olabilir. Bu kelime, en başta belki de sadece bir rahatlama arayışıdır.
Ekonomi eğitimi aldığım yıllarda bu tür “belirsizlik” ifadelerine çok dikkat ederdim. Çünkü iktisat teorilerinde de birçok şey kesinse de çoğu zaman tahminlere dayanır. İş dünyasında ve karar alma süreçlerinde, bu tarz belirsizlikler ve tahminler çok yaygın. O yüzden “Sanmam” derken aslında bir yere kadar riskten kaçma ya da dolaylı olarak “Kesin değil ama” deme isteği olduğunu düşünüyorum. Şimdi, biraz daha derinleşelim, çünkü bu kelimenin duygusal ve pratik anlamlarını daha iyi anlayabilmek için gerçek bir hayat sahnesine dalmamız gerekiyor.
Sanmam Dediğinizde Ne Hissediyorsunuz?
Hatırlıyorum da, birkaç ay önce bir arkadaşım bana “Bu yaz tatilini nereye yapmayı planlıyorsun?” diye sormuştu. O an içinde bulunduğum belirsizliği ve plana dair kafamdaki karmaşayı düşününce, farkında olmadan “Sanmam, bu yıl tatile gitmem” demişim. Oysa ki, bir tatil planım yoktu ama bir şekilde bu kelime, hiçbir şey bilmediğimi ama yine de kendimi bir şekilde güvene alarak cevap vermemi sağlamıştı. Hangi tatilin planını yapacağımı ve ne zaman olacağını bilmiyordum, ama bir şekilde “Sanmam” demek, bana bir tür rahatlama sağlamıştı. Hem karşımdaki kişiye, hem de kendime bir anlamda, bu konu hakkında şimdilik “kesin bir şey söylemiyorum” mesajını göndermiş oldum. İşte bu, kelimenin belirsizliği içinde güven bulmamı sağlayan bir yansıma oldu.
Bu gibi belirsizliklerde “Sanmam” demek, aslında bir anlamda karar vermek için biraz daha zaman istemek demek oluyor. İnsanlar bazen, kararlarını vermek için acele etmektense, kendi düşünme süreçlerine bir süre daha izin vermek isterler. Bu gibi durumlarda “Sanmam” demek, kararsızlığın dışa vurumu olabilir. Gerçekten bu kelimeyi kullandığınızda, bir bakıma kendinizi rahatlatıyorsunuz. O yüzden bazen, yalnızca bir insanın “Sanmam” dediği bir an bile, içsel bir arayış ve kararsızlık taşıyor olabilir.
Sanmam Kelimesinin Karar Verme Sürecindeki Yeri
Beni en çok düşündüren noktalardan biri de bu kelimenin karar verme süreçlerindeki etkisi oldu. Ekonomi okumuş biri olarak, aslında karar almakla ilgili her türlü belirsizliği ve riskleri çok iyi anlıyorum. “Sanmam” demek, çoğu zaman bir karar sürecini hızlandırmamak anlamına gelir. Çünkü çoğu insan, belirli bir konuda %100 emin olmadığı sürece bir karar almayı erteleyebilir. O yüzden bu kelime, hem bir temkinliliği, hem de ihtiyatlılığı yansıtır. Mesela bir arkadaşım, “Beni işe alacaklar mı acaba?” diye merak ettiğinde, büyük ihtimalle kendisine “Sanmam, şu an kesin bir şey söylemek zor” demem gerekir. Çünkü elimde sağlam veriler yok, net bir şey göremiyorum, dolayısıyla o noktada benim de tam bir karar verme yeteneğim yok.
Hadi ama, biraz daha güncel bir örnek vereyim. Bir iş görüşmesi sonrası, bana yapılan teklif üzerine çevremdekilerle konuşurken, “Sanmam bu teklifi kabul ederim” dedim. Çünkü gerçekten içimden emin değildim. Belki daha iyi bir teklif alırım, belki mevcut işimde ilerleyebilirim. İşte tam bu noktada, sanmam demek, bir bakıma belirsizliğe karşı bir tür savunma mekanizması oluşturuyor. İnsanın karar vermekte zorlandığı her noktada, “Sanmam” demek bir tür mental bariyer yaratıyor. Ama bunu yaptığınızda, aslında belki de gerçekten bir şeyin cevabını vermek için hazır değilsinizdir, ya da belki de bir adım atmaktan korkuyorsunuzdur.
Bir Çalışma Örneği: İnsanların “Sanmam” Demesinin Psikolojisi
Biraz araştırma yaptığımda, “Sanmam” kelimesinin bir tür psikolojik bariyer oluşturduğunu fark ettim. Yapılan çalışmalara göre, insanlar bilinçli olarak, belirsizlik durumlarında “Sanmam” gibi ifadelerle kendilerini korur. Özellikle, bir konuda emin olmayan kişilerin, belirsizlik ve kaygıdan kaçınmak amacıyla bu tür ifadeler kullandığı gözlemlenmiştir. Bu durum, aslında insan doğasının bir yansımasıdır. Belirsizlik, çoğu zaman insanı rahatlatıcı bir yere değil, tam tersine kaygıya iter. Ancak bu gibi dil kullanımları, insanlar için bir tür mental güvenlik alanı oluşturuyor. “Sanmam” demek, en azından bir şeylerin belirsizliğini kabul etmek anlamına gelir.
Sonuç: Sanmamın Derin Anlamı
Sonuç olarak, “Sanmam” kelimesi, sadece basit bir cevap gibi görünse de, içinde çok farklı anlamlar barındırır. Bu kelimeyi kullanırken, aslında kararsızlık, belirsizlik ve bazen de korku gibi duyguların bir araya geldiğini fark ettim. Günlük yaşamda ve iş hayatında sıkça karşımıza çıkan bu kelime, bir anlamda güvenli bir liman arayışıdır. Belki de “Sanmam” demek, bir şeyi netleştirmek için bir süre daha beklemek, düşünmek, bir adım daha atmak anlamına gelir. Kim bilir, belki de “Sanmam” dediğinizde, gerçek kararınızı vermek için bir adım daha atmaya hazır oluyorsunuzdur.